Świętowaliśmy 100. rocznicę wyzwolenia Krakowa

31 października 1918 roku Kraków jako pierwsze polskie miasto odzyskał niepodległość. Z tej okazji w środę, 31 października odbyły się uroczystości upamiętniające 100. rocznicę tego wydarzenia. Hasło przewodnie brzmiało: „Wolność przyszła z Podgórza”.

W 1918 r. z placu Niepodległości, w Podgórzu, przy którym znajdowały się wtedy koszary wojskowe, po bezkrwawym przejęciu władzy w stronę centrum miasta wyruszył z rozkazu porucznika Antoniego Stawarza oddział żołnierzy − dając początek wyzwoleniu Krakowa spod władzy zaborczej. Tego dnia Kraków stał się częścią niepodległej Polski. Państwa, które oficjalnie miało powstać dopiero 11 listopada 1918 r. Podczas tegorocznych uroczystości rocznicowych przypomnieliśmy krakowianom i turystom o tych wydarzeniach i oddaliśmy hołd bohaterom tamtych dni.

Czcimy tę rocznicę dlatego, że to tutaj się zaczęło, w Podgórzu - powiedział prezydent Krakowa Jacek Majchrowski. Prezydent podkreślił istotną rolę Krakowa w czasie zaborów – miejsca, skąd wyruszył pierwszy od czasów Powstania Styczniowego zbrojny oddział Wojska Polskiego, gdzie była prowadzona praca od podstaw, gdzie powstawały stowarzyszenia, partie polityczne i instytucje pożytku publicznego oraz rozwijał się ruch konspiracyjny. – Niepodległość rodziła się w całym kraju, ale nigdzie nie była tak wyraźna i dopięta pod względem prawnym – podkreślił prezydent. Dodał, że odsłonięcie obelisku to zakończenie budowy placu, który nie bez przyczyny nazywa się plac Niepodległości.

Lata, które trwały, żeby przygotować niepodległość to lata ciężkiej pracy - powiedział Przewodniczący Rady Miasta Krakowa Bogusław Kośmider. W trakcie swojego wystąpienia zaakcentował wielką siłę samorządu, który tworzył podwaliny pod niepodległość.

Spotykamy się w Podgórzu, aby przypomnieć, że to miejsce jest ważne w historii Krakowa i Polski. Powinniśmy pamiętać o mieszkańcach Krakowa i Podgórza, którzy tak wspaniale wsparli zryw o niepodległość. Obelisk na placu Niepodległości niech będzie świadkiem historii - powiedział Przewodniczący Rady i Zarządu Dzielnicy XIII Jacek Bednarz.

W południe na Rynku Głównym prezydent Jacek Majchrowski złożył kwiaty pod tablicą pamiątkową na Wieży Ratuszowej.

Główne uroczystości 100. rocznicy wyzwolenia Krakowa spod władzy zaborczej pod hasłem „Wolność przyszła z Podgórza” rozpoczęły się na placu Niepodległości w Podgórzu. Wydarzenie zainaugurował wystrzał armatni w wykonaniu Bractwa Kurkowego, występ chóru z IV Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Krakowie oraz inscenizacja historyczna w wykonaniu grup rekonstrukcji historycznej upamiętniającą bohaterski czyn zbrojny naszych rodaków walczących o wolną i niepodległą Polskę.

Podczas uroczystości został odsłonięty obelisk upamiętniający odzyskanie niepodległości w 1918 r. Potem uczestnicy uroczystości przeszli ulicą Zamoyskiego na Rynek Podgórski. Tam odbyło się ślubowanie strażników miejskich.

Następnie prezydent Krakowa Jacek Majchrowski, przewodniczący Rady Miasta Krakowa Bogusław Kośmider oraz kierowca rajdowy Michał Kościuszko wręczyli nagrody zwycięzcom biegu sztafetowego o szablę kpt. Antoniego Stawarza.

Zwycięzcami biegu, który odbył się na stadionie WKS Wawel zostali uczniowie VI LO im. Adama Mickiewicza. Czas zwycięskiej drużyny to 9 min. 33 sekund 35 setnych. Drugie miejsce zajęli uczniowie VIII LO im. Stanisława Wyspiańskiego z czasem 9 min. 33 sekund 75 setnych, trzecią lokatę zajęli uczniowie VII LO im. Zofii Nałkowskiej LO z czasem 9 min. 47 sek. 56 setnych.

Na zakończenie uroczystości, przed Urzędem Miasta Krakowa w Rynku Podgórskim 1 złożone zostały kwiaty pod tablicą poświęconą Legionistom Podgórskim poległym za ojczyznę. Oprawę muzyczną wydarzenia zapewniła Kolejowa Orkiestra Dęta.

O godz. 15.00 w Muzeum Podgórza, przy ul. Limanowskiego 51, odbył się wernisaż wystawy "Wolność przyszła z Podgórza" - to trzecia wystawa z cyklu „Krakowski hejnał wolności". 

Głównym celem wstępnej części wystawy jest przypomnienie zwiedzającym, że Wolność, która „przyszła z Podgórza” w 1918 roku, była efektem wieloletniego wysiłku pokoleń Polaków. Dlatego sygnalnie zaprezentowano tu kolejne powstania narodowe: kościuszkowskie 1794, listopadowe 1830–1831, krakowskie 1846, styczniowe 1863–1864. Przypomniana została rola Krakowa w krzewieniu tradycji patriotyczno-niepodległościowych, ze szczególnym zwróceniem uwagi na okres Rzeczypospolitej Krakowskiej 1815–1846. Podkreślona też jest działalność Józefa Piłsudskiego oraz wymarsz Pierwszej Kompanii Kadrowej 6 sierpnia 1914 r. z Oleandrów.

Środkowa część wystawy została poświęcona wydarzeniom, które 30 i 31 października 1918 r. doprowadziły do wyzwolenia Krakowa. Znajdują się tu dokumenty i informacje dotyczące przygotowania konspiracyjnego do przewrotu ze szczególną rolą por. Antoniego Stawarza oraz innych bohaterów tamtych dni: por. Ludwika Iwaszki, ppor. Ignacego Śnigowskiego, ppor. Franciszka Pustelnika, por. Karola Hallera, ppor. Stanisława Tęczy, ppor. Wilhelma Steca i innych. Zaznaczony też jest udział Słowaków i Czechów pod dowództwem por. Hustaka, służących w armii austriackiej, którzy dołączyli do Polaków i brali udział w wyzwalaniu miasta. Zaprezentowane zostały plastycznie dwie trasy, którymi maszerowały oddziały z Podgórza, niosąc wolność prastarej stolicy Piastów i Jagiellonów. W tej części także odnotowano: powstanie Polskiej Komisji Likwidacyjnej, kapitulacja Austriaków, zajęcie odwachu przy wieży Ratuszowej przez pierwszą polską wartę.

Trzecia część wystawy została poświęcona pamięci o wydarzeniach krakowskich, poprzez przypomnienie uroczystości rocznicowych 31 października z różnych lat. Tutaj też zainstalowano stanowisko multimedialne z dokumentalnym filmem Andrzeja Urbańczyka pt. Dzień ostatni, dzień pierwszy nakręconym w 1978 r. z okazji 60. rocznicy wyzwolenia Krakowa.

Na wystawie można oglądać szereg cennych pamiątek historycznych, obrazów, dokumentów i zdjęć. Na szczególną uwagę zasługuje pokazanie zwiedzającym najcenniejszej pamiątki – sztandaru Stowarzyszenia „Gwiazda” – podarowanego pierwszej polskiej warcie na odwachu jako pierwszego sztandaru odradzającego się Wojska Polskiego

Wystawa będzie czynna do 24 marca 2019 r. Autorem scenariusza i jej kuratorem jest Janusz Tadeusz Nowak.

Więcej zdjęć z uroczystości można zobaczyć tutaj.